Đòn tay composite là gì? Chọn cỡ cho mái ngói, tôn nhựa

Name: Hướng dẫn cách làm xà gồ, đòn tay khi thi công tôn ngói nhựa đúng chuẩn
Uploaded: 2025-03-31T01:50:38-07:00
Duration: 1 min 1 s
Description: Video cho thấy khung mái với các cây đòn tay đang được bắt cố định, kèm lời giải thích về khoảng cách. Khuyến nghị của Santiago: dưới 700 mm, lý tưởng 660 mm hoặc 440 mm.

Mr Quyền - Santiago · Biên tập: Slight Module · Cập nhật 14/11/2026 · 7 phút đọc

Trả lời nhanh: Đòn tay composite là thanh hộp làm từ sợi thủy tinh và nhựa polyester (composite FRP), gác ngang trên vì kèo để đỡ tấm lợp; "đòn tay" và "xà gồ" là cùng một cấu kiện, chỉ khác cách gọi. Mái ngói nhựa đặt đòn tay cách nhau 66 cm (3 đốt sóng) hoặc 44 cm, mái tôn nhựa đặt dưới 700 mm (thường 660 mm). Cỡ thanh chọn theo khoảng cách giữa hai vì kèo: kèo cách 1,5 m dùng SF-60, cách khoảng 2 m dùng SF-80, cách 3 m dùng SF-100 hoặc SF-120 tùy vùng gió.

Ở miền Nam và miền Trung, thợ gọi thanh gác ngang trên kèo là "đòn tay"; sách xây dựng và miền Bắc gọi là "xà gồ". Khi đòn tay làm bằng sợi thủy tinh thay cho gỗ hay sắt hộp, ta có đòn tay composite. Bài này giải thích nó là gì, đặt cách nhau bao nhiêu với ngói nhựa và tôn nhựa, và chọn mã nào theo khoảng cách kèo.

các cây đòn tay composite xếp trên kiện ngói nhựa trong kho

Ảnh thực tế: các cây đòn tay composite xếp trên kiện ngói nhựa trong kho.

1. Đòn tay composite là gì?

Đòn tay composite là thanh hộp chữ nhật hoặc vuông, làm từ sợi thủy tinh liên tục thấm nhựa polyester rồi kéo qua khuôn nóng (công nghệ kéo đùn, tiếng Anh là pultrusion). Sợi thủy tinh chạy dọc suốt chiều dài thanh nên thanh cứng theo chiều dọc, còn nhựa giữ sợi và bọc kín bên ngoài. Thanh không có kim loại nên không rỉ, không dẫn điện, và nhẹ khoảng một phần tư thanh sắt cùng cỡ.

Một mái nhà có ba lớp cấu kiện: vì kèo đặt theo chiều dốc, đòn tay (xà gồ) đặt ngang trên kèo, tấm lợp bắt lên đòn tay. Mái ngói đất nung còn thêm cầu phong và li tô; mái ngói nhựa, tôn nhựa thì không cần, tấm bắt thẳng vào đòn tay. Đòn tay composite thay đúng lớp thứ hai. Thông tin về nhà máy và các mã thanh có ở trang đòn tay composite FRP Santiago.

đòn tay composite màu xanh và màu xám, mặt cắt hộp một ngăn

Ảnh thực tế: đòn tay composite màu xanh và màu xám, mặt cắt hộp một ngăn.

2. Xà gồ cho mái tôn ngói nhựa đi dày hay thưa?

Video cho thấy khung mái với các cây đòn tay đang được bắt cố định, kèm lời giải thích về khoảng cách. Khuyến nghị của Santiago: dưới 700 mm, lý tưởng 660 mm hoặc 440 mm.

Hướng dẫn cách làm xà gồ, đòn tay khi thi công tôn ngói nhựa đúng chuẩn (video Tôn Ngói Nhựa Santiago trên YouTube).

3. Đòn tay composite khác đòn tay gỗ, sắt hộp ở đâu?

Tiêu chí	Đòn tay gỗ	Đòn tay sắt hộp	Đòn tay composite
Mối mọt, mục	Có, nhất là đầu đòn tay gác lên tường	Không	Không
Rỉ sét	Không	Rỉ ở mép cắt, lỗ vít, nơi ẩm hay hơi muối	Không
Thẳng, đều cỡ	Cong vênh theo thớ gỗ	Thẳng	Thẳng, cây 6 m đều cỡ
Bảo dưỡng	Phun thuốc mối, thay cây mục	Sơn chống rỉ định kỳ	Không cần sơn chống rỉ
Hàn	Không	Hàn được	Không hàn, nối bằng bát và bu lông

Điểm cần nhớ là đòn tay composite không hàn được; chỗ nối, chỗ gác lên kèo đều dùng bát và bu lông. Cách bố trí mối nối có ở bài cách nối xà gồ composite.

đòn tay composite đỡ mái tôn nhựa, nhìn từ dưới lên

Ảnh thực tế: đòn tay composite đỡ mái tôn nhựa, nhìn từ dưới lên.

4. Đòn tay cách nhau bao nhiêu với ngói nhựa và tôn nhựa?

Khoảng cách đòn tay do tấm lợp quyết định, không phải do đòn tay:

Ngói nhựa: 66 cm (đúng 3 đốt sóng ngói) hoặc 44 cm (2 đốt sóng) với mái dốc thấp, vùng gió mạnh. Mỗi hàng vít bắt vào đỉnh sóng ngay trên một đòn tay. Chi tiết ở bài hướng dẫn đi đòn tay mái ngói nhựa.
Tôn nhựa PVC/ASA: dưới 700 mm, thường 660 mm. Tôn nhựa mỏng hơn tôn kẽm nên đòn tay đặt dày hơn để tấm không võng giữa hai hàng.

Mái dốc dài 6 m, đòn tay cách 66 cm: 6 ÷ 0,66 ≈ 9,1, làm tròn thành 10 khoảng, cộng 1 là 11 hàng đòn tay cho một mặt mái.

hàng đòn tay composite đặt song song dưới mái tôn

Ảnh thực tế: hàng đòn tay composite đặt song song dưới mái tôn.

5. Chọn mã đòn tay composite theo khoảng cách kèo

Đòn tay bắc từ vì kèo này sang vì kèo kia, nên kèo càng thưa thì đòn tay càng phải lớn. Bảng dưới là bước kèo tối đa của từng mã khi đòn tay cách nhau 660 mm, mái tôn nhựa, theo bảng tra của Santiago FRP:

Mã	Kích thước (mm)	kg/m	Vùng gió II	Vùng gió III
SF-60	60 × 30 × 3	0,92	1,6 m	1,4 m
SF-80	80 × 40 × 3	1,32	2,2 m	2,0 m
SF-100	100 × 50 × 5	2,6	3,2 m	2,9 m
SF-120	120 × 60 × 5	3,32	3,9 m	3,5 m

Ví dụ mái nhà cấp 4 có kèo cách 3 m: vùng gió II dùng SF-100, vùng III (nhiều tỉnh ven biển) đổi lên SF-120. Bảng đủ 5 vùng gió và các mã lớn SF-160, SF-200 có ở trang xà gồ FRP Santiago. Mái ngói nhựa hay mái ở vùng gió IV, V thì gửi bản vẽ để được kiểm tra riêng.

đòn tay composite SF-120, nhãn quy cách dán trên thanh

Sản phẩm: đòn tay composite SF-120, nhãn quy cách dán trên thanh.

6. Lắp đòn tay composite cần lưu ý gì?

Gác đòn tay lên kèo bằng bát góc, bắt bu lông inox; không đóng đinh, không hàn.
Lỗ khoan cách đầu thanh ít nhất hai lần đường kính bu lông để thanh không bị tét.
Mối nối hai cây đặt trên vì kèo, các hàng cạnh nhau nối so le.
Bắt tấm lợp: khoan mồi qua thành hộp rồi bắn vít, vít có long đền cao su và nắp chụp như khi bắt vào đòn tay sắt.

Các bước dựng mái đầy đủ có ở bài thi công xà gồ nhựa composite. Santiago chỉ bán vật liệu, phần lắp dựng do thợ của anh chị đảm nhận.

mái hiên nhà ở gác trên đòn tay composite

Ảnh thực tế: mái hiên nhà ở gác trên đòn tay composite.

7. Đòn tay composite hợp với mái nào nhất?

Lợi thế lớn nhất của đòn tay composite là không rỉ, không mục. Vì vậy nó đáng tiền nhất ở những mái mà đòn tay sắt hay gỗ hỏng nhanh: nhà ven biển, trại chăn nuôi có hơi phân, chuồng ẩm, nhà kho phân bón, mái che hồ nuôi. Mái nhà ở trong đất liền, khô ráo thì sắt hộp mạ kẽm vẫn dùng tốt; khi đó chọn composite là để khỏi sơn lại và khỏi lo mối mọt. Mái lợp ngói nhựa Santiago hay tôn nhựa PVC/ASA trên đòn tay composite thì cả mái không còn phần nào rỉ.

đòn tay composite màu xám, cây dài 6 m

Ảnh thực tế: đòn tay composite màu xám, cây dài 6 m.

Đòn tay composite do Santiago sản xuất tại nhà máy Tây Ninh, cây dài 6 m, bảo hành 10 năm. Hàng có sẵn giao 1 – 3 ngày, cắt theo kích thước 5 – 8 ngày. Gửi chiều dài mái, khoảng cách kèo và loại tấm lợp qua Zalo 0932 411 006 để được tính số cây.